Transport ładunków niebezpiecznych, jest szczególnym rodzajem przewozów. Wymaga on spełnienia szeregu określonych norm, dozwolony wyłącznie na odrębnych warunkach, wynikających z uregulowań prawnych.

Teoretycznie, przewóz produktów, czy substancji, o cechach materiałów niebezpiecznych, odbywać się może każdym możliwym środkiem transportu, technicznie do tego przygotowanym. Jednak w zależności od rodzaju przewożonego towaru, istnieje szereg wytycznych mówiących, jaki środek transportu będzie najbardziej odpowiednim.

 

 

Czym w ogóle są ładunki niebezpieczne?

 

Ładunkami niebezpiecznymi, nazywa się wszystkie towary, które mogę stanowić jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia, życia i bezpieczeństwa organizmów żywych, mienia, czy środowiska naturalnego. Są to zazwyczaj przedmioty wybuchowe, substancje zapalne, trujące, zakaźne, żrące czy promieniotwórcze.

 

 

Przepisy prawne w poszczególnych rodzajach transportu

 

Transport drogowy

 

W transporcie drogowym, standardem gwarantującym bezpieczeństwo przewozu towarów niebezpiecznych, jest europejska umowa ADR, która określa przepisy i zasady dotyczące bezpiecznego przewozu towarów. Określa m.in. zasady dopuszczenia materiałów do przewozu, sposoby opakowania, oznakowania oraz wymagania dotyczące samego przewozu. Przepisy te regulują również obowiązki przewoźnika, ale i zadania wszystkich instytucji biorących udział w produkcji i transportowaniu towarów niebezpiecznych.

 

Transport morski

 

Ładunkami niebezpiecznymi w transporcie morskim, określa się przesyłki IMO Class, regulowane kodeksem IMDG. Kodeks ten, obejmuje takie kwestie jak podział ładunków na klasy, w zależności od zagrożenia, konstrukcje pojemników, opakowań, oznakowanie, a także wytyczne co do sztauowania ładunków niebezpiecznych w kontenerach. Przepisy te, uwzględniają również charakterystykę towarów niebezpiecznych oraz warunki zewnętrzne panujące podczas przewozu czy ruchu statku na wodzie.

W przewozie materiałów niebezpiecznych żeglugą śródlądową, istnieje jeszcze jeden dokument regulujący przepisy w tym zakresie, to Umowa ADN, czyli Europejskie Porozumienie w sprawie międzynarodowych przewozów materiałów niebezpiecznych śródlądowymi drogami wodnymi.

 

Transport lotniczy

 

Transport lotniczy materiałów niebezpiecznych, również wymaga spełnienia wielu restrykcyjnych wymogów. Wszelkie warunki w tym zakresie opracowało ICAO oraz IATA. Przewoźnicy oraz porty załadunku podlegają  dodatkowym wymaganiom, które powinno się sprawdzać za każdym razem podczas planowania transportu materiałów niebezpiecznych.

 

Transport kolejowy

 

Podstawowym dokumentem dla kolei, regulującym międzynarodowy przewóz towarów niebezpiecznych jest RID. Zawiera on m.in.: wykaz towarów niebezpiecznych, które można przewozić oraz wymagania przewozowe i taborowe, jakie muszą spełniać uczestnicy procesu.

 

 

 

O czym należy pamiętać podczas przewozu ładunków niebezpiecznych?

 

Transport drogowy

 

W transporcie drogowym, podobnie jak w pozostałych rodzajach transportu,  najważniejszym jest zakwalifikowanie przewożonego materiału. W tym przypadku do jednej z 13 klas zagrożeń. Dzięki temu po nadaniu odpowiedniego numeru NU, odpowiadającego niebezpiecznym właściwościom produktu, można określić sposób przewozu, dobór opakowania i procedury odpowiedniego postępowania. Obowiązkiem przewoźnika jest odpowiednie przygotowanie i wyposażenie pojazdu, natomiast w gestii załadowcy każdorazowe sprawdzenie spełnionych norm.

Ponadto wszystkie pojazdy przewożące ładunki niebezpieczne, powinny być oznaczone charakterystycznymi pomarańczowymi prostokątnymi tabliczkami oraz nalepkami ostrzegawczymi.

Należy pamiętać, że razem z ładunkiem, w kabinie powinna być przewożona cała dokumentacja, ze wszystkimi danymi dotyczącymi przewozu i szczegółowe informacje na temat przewożonego towaru, a także informacje o nadawcy oraz odbiorcy.

Każdy kierowca oraz wszystkie osoby zajmujące się załadunkiem i rozładunkiem towarów niebezpiecznych, muszą posiadać specjalne uprawnienia oraz przejść odpowiednie szkolenia. Każda firma zaś, wyznaczyć doradę ds. bezpieczeństwa w przewozie towarów.

Ważnym jest również to, że przewozy materiałów niebezpiecznych powinny być realizowane po specjalnie wyznaczonych do tego drogach.

Należy pamiętać, że w Polsce poza przepisami ADR, należy stosować się również do innych przepisów w tym zakresie, takich jak Ustawa prawo przewozowe, czy Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych.

 

Transport morski

 

Tak jak wcześniej wspominaliśmy, w przypadku tego rodzaju transportu, wszystkie towary niebezpieczne muszą spełniać obowiązkowe wymagania kodeksu IMDG. Kod takich towarów ma zastosowanie do wszystkich statków na świecie. Podstawowe przepisy obejmują m.in. odpowiednie oznakowanie, czyli oklejenie kontenerów z każdej strony pomarańczowymi nalepkami identyfikacyjnymi z numerem UN przewożonego ładunku. Ponadto klasyfikację towaru, odpowiednie opakowanie, uzależnione od klasy i rodzaju ładunku. W razie konieczności oddzielenie od innego towaru.

Należy również wiedzieć, o konieczności przedstawienia odpowiednich dokumentów, takich jak deklaracja towarów niebezpiecznych,  certyfikat czy karta charakterystyki towaru.

 

Transport lotniczy

 

Decydując się na transport towarów niebezpiecznych drogą lotniczą, również trzeba pamiętać o wielu restrykcjach i ograniczeniach.

Według wykazu DGR, materiały takie podzielone zostały na 9 klas, a ich opis umieszczony został w odpowiednich przepisach.

Po odpowiedniej klasyfikacji, dla każdej takiej przesyłki nadawca musi wypełnić tzw. deklarację nadawcy. Ponadto należy uzyskać wpis na listę przewozów MAWB.

Dodatkowo, kapitan powinien otrzymać specjalny dokument (NOTOC) ze wszystkimi informacjami o ładunku, m.in.: w jakich kontenerach został umieszczony i w których przedziałach.

Opakowania muszą być dobrej jakości, odporne na chemiczne oddziaływanie innych materiałów.

Każda przesyłka musi być oznaczona odpowiednią etykietą wraz z odpowiednim numerem UN.

Może się zdarzyć tak, że w przypadku niektórych towarów, aby taki transport doszedł do skutku, potrzebna będzie zgoda państw, uczestniczących w tej operacji.

 

Transport kolejowy

 

W transporcie kolejowym, towary niebezpieczne należy przewozić odpowiednim taborem, spełniającym szereg wymagań, które zagwarantują bezpieczeństwo podczas przewozu.

Jednym z głównych postanowień przepisów jest właściwe oznakowanie pomarańczowymi tablicami  z naniesionymi numerami rozpoznawczymi zagrożenia oraz numerem UN -określającym substancję niebezpieczną.

 

 

Tylko znajomość przepisów oraz dobra organizacja przewozu, zapewnią bezpieczeństwo transportowanych ładunków.

Warto pamiętać, że z wyjątkiem transportu lotniczego, który uaktualniany jest co roku, zmiany do pozostałych przepisów, aktualizowane są co dwa lata.